Birkaç Asya çiklitinden biridir. Davranış biçimlerinin zenginliği nedeniyle birçok bilimsel araştırmaya konu olmuş ilginç bir türdür. Monogamiktir (tel eşli); erkek ve dişi uzun süren beraberlikler kurup yavrularıyla ortaklaşa ilgilenir, onları 6 ay kadar uzun bir süre korur ve gözetirler.
Yavru balıkların ara sıra diskus balıkları gibi anne-babalarının deri salgılarıyla beslendikleri gözlenebilir. Portakal çikletin deri salgısı diskuslardan farklı olarak, ilk haftalar içinde dahi yavrular için bir ana yem değil, sadece destekleyici bir besindir. Fakat çok önemli bir görevi yerine getirir: Tıpkı memelilerdeki anne sütü gibi yavruların bağışıklık sistemini güçlendirir. Portakal çiklit hem tatlısuda, hem de nehir ağızlarındaki tatlısuyun deniz suyuyla karıştığı acısularda yaşar. Genel olarak %20'yi aşan büyük su değişimlerine karşı hassastır. 10 litre akvaryum suyuna 1-2 çay kaşığı deniz tuzu eklemek hastalıklara karşı direnci arttırır.
©Bilyap Aquaristic



Bazen çift cinsiyetli (hermafrodit) olabiliyor
Portakal çiklit, diskus veya melek balıklarında da gözlenebilen homoseksüel davranışlar sergileyebiliyor. Örneğin sadece dişilerin bulunduğu bir akvaryumda balıklar genelde eşleşip beraber yumurta döküyor fakat normalde yumurtalar döllenemediği için yavru çıkmıyor. Fakat aşağıda adını verdiğimiz kitabın yazarı G. Barlow'un ilginç bir özlemi olmuş. Daha önce yumurtlamış ve başarıyla yavru yetiştirmiş iki dişi balık, erkek yokluğunda alışıldığı üzere beraber yumurtlamışlar. İki gün sonra alışılmadık bir şey olmuş: Yumurtaların bir bölümünden yavrular çıkmış. Şartlar zorladığı için, dişilerden en az biri yumurtaları dölleyecek kadar sperm üretebilmiş. Portakal çiklit dişilerinde genel olarak hermafroditlik potansiyeli var ama ender ortaya çıkıyor.
Kaynak: The Cichlid Fishes, Nature's Grand Experiment in Evolution. George W. Barlow
Akrabası yeşil kromidin deri temizliğine yardım
Portakal çiklit ile daha büyük ölçekli akrabası yeşil kromid (Etroprus suratensis) arasında çok ilginç bir temizlik dayanışması olduğu ortaya çıkmış. Yeşil kromid, rengini iyice koyulaştırarak kafası yukarı doğru dikey duruşa geçiyor ve yüzgeçlerini hafifçe titretiyor. Bu duruşla yeşil kromid, portakal çiklite temizliğe hazır olduğunun sinyalini veriyor. Renginin koyuluğu da, beyaz renk tonlu deri mantarlarının daha iyi gözükmesini sağlıyor. Bu şekilde poz veren yeşil kromidi gören portakal çiklit de sinyali anlayıp deri mantarlarını tek tek yiyerek temizliyor. Bir seferinde bu iki tür bir akvaryumda beraber beslenmiş ve 10 gün içinde yeşil kromidlerin deri mantarlarının tamamen temizlendiği gözlenmiş. Kromid yavrularının küçükken anne-babalarının deri salgılarından da beslendiği biliniyor. Yetişkinken gözlenen deri temizleme davranışı, küçük yaştaki deriden beslenme davranışının evrimleşme sonucu gelişen bir uzantısı olarak kabul ediliyor. Anne-babanın yavrularına verdiği "tehlike geçti, tekrar çevremizde toplanın" sinyali, yeşil kromidin deri temizleme sinyaline çok benziyor. Deri temizleme davranışları, doğal davranış biçimlerini kaybetmemiş bazı melek balıklarında da gözlenebiliyor.
Kaynak: The Cichlid Fishes, Nature's Grand Experiment in Evolution. George W. Barlow